تغذیهٔ مناسب در دوران پرتودرمانی؛ چه بخوریم و از چه پرهیز کنیم؟
متخصص پرتودرمانی (رادیوتراپی) · مشهد
۲۲ تیر ۱۴۰۵
تغذیهٔ مناسب در دوران پرتودرمانی نقش کلیدی در حفظ قدرت بدن، ترمیم بافتها، تقویت سیستم ایمنی و تحمل بهتر درمان دارد. بدن در این دوره به انرژی و پروتئین بیشتری نیاز دارد و یک رژیم غذایی هوشمندانه میتواند به کاهش عوارض رادیوتراپی کمک کند.
اصول کلی تغذیه در رادیوتراپی
- پروتئین کافی: گوشت کمچرب، مرغ، ماهی، تخممرغ، حبوبات و لبنیات به ترمیم بافت و حفظ تودهٔ عضلانی کمک میکنند.
- کالری کافی: برای جبران خستگی و حفظ وزن، مصرف وعدههای کوچک و مکرر در طول روز مفید است.
- میوه و سبزیجات: منبع ویتامین، آنتیاکسیدان و فیبر که به سلامت کلی بدن کمک میکنند.
- مایعات کافی: نوشیدن آب و مایعات سالم از کمآبی بدن جلوگیری میکند.
مدیریت مشکلات تغذیهای در طول درمان
عوارض رادیوتراپی میتوانند بر اشتها و گوارش اثر بگذارند. در صورت تهوع، غذاهای ساده، خشک و کمبو را در وعدههای کوچک مصرف کنید. اگر دچار زخم دهان یا گلودرد هستید، غذاهای نرم، ولرم و کمادویه توصیه میشود. در صورت کاهش اشتها، بر غذاهای پرکالری و پرپروتئین تمرکز کنید و از نوشیدنیهای مغذی کمک بگیرید.
از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟
غذاهای بسیار تند، سرخکردنی، پرچرب و فرآوریشده میتوانند علائم گوارشی را بدتر کنند. مصرف الکل و دخانیات نیز باید کاملاً کنار گذاشته شود. مصرف مکملها و ویتامینها فقط باید با مشورت پزشک باشد، زیرا برخی مکملها و آنتیاکسیدانهای پرمقدار ممکن است با اثر پرتو تداخل کنند.
نقش مشاورهٔ تخصصی تغذیه
برنامهٔ غذایی هر بیمار باید متناسب با نوع سرطان، ناحیهٔ درمان و وضعیت او تنظیم شود. هماهنگی با تیم درمان و در صورت نیاز مشاورهٔ تغذیه، بهترین مسیر برای داشتن یک تغذیهٔ ایمن و مؤثر در دوران پرتودرمانی است. تغذیهٔ خوب در کنار درمان دقیق، شانس موفقیت درمان و کیفیت زندگی بیمار را بهطور محسوسی افزایش میدهد.
نمونهٔ یک روز غذایی در دوران رادیوتراپی
یک برنامهٔ نمونه میتواند شامل صبحانهای با تخممرغ، نان سبوسدار و پنیر، میانوعدهای از میوه و مغزها، ناهاری با مرغ یا ماهی بههمراه برنج و سبزیجات پخته، میانوعدهٔ بعدازظهر با ماست یا اسموتی پرکالری، و شامی سبک اما مغذی باشد. تقسیم غذا به وعدههای کوچکتر و مکرر، هضم را آسانتر میکند و به حفظ انرژی و وزن کمک مینماید. نوشیدن آب میان وعدهها را فراموش نکنید.
مکملها و هشدارهای مهم
برخلاف تصور رایج، مصرف خودسرانهٔ دوزهای بالای آنتیاکسیدانها (مانند ویتامینهای C و E) در طول پرتودرمانی ممکن است اثر درمان را کاهش دهد. بنابراین هر مکمل یا داروی گیاهی را فقط با تأیید پزشک مصرف کنید. همچنین در صورت کاهش شدید وزن یا ناتوانی در خوردن، حتماً به تیم درمان اطلاع دهید تا راهکارهای تغذیهای مناسب در نظر گرفته شود.
تغذیه پس از پایان درمان
پس از اتمام رادیوتراپی، ادامهٔ یک رژیم متعادل و سرشار از میوه، سبزی و پروتئین به ترمیم بدن و بازیابی انرژی کمک میکند. بهتدریج میتوانید به الگوی غذایی عادی بازگردید، اما حفظ عادتهای سالم برای پیشگیری و سلامت بلندمدت ارزشمند است.
جمعبندی
تغذیه یک ابزار قدرتمند در کنار پرتودرمانی است؛ نه جایگزین آن. خوردن پروتئین و کالری کافی، نوشیدن مایعات، تقسیم غذا به وعدههای کوچک و پرهیز از مصرف خودسرانهٔ مکملها، به بدن کمک میکند درمان را بهتر تحمل کند و سریعتر ترمیم شود. در صورت بروز مشکلات گوارشی یا کاهش وزن، حتماً با تیم درمان مشورت کنید تا برنامهٔ غذایی متناسب با شرایط شما تنظیم شود و مسیر درمان بدون وقفه ادامه یابد.
رزرو نوبت پرتودرمانی نزد دکتر فاطمه همایی در مشهد
دکتر فاطمه همایی شاندیز یکی از بهترین متخصصان پرتودرمانی (رادیوتراپی) در مشهد است که با بهرهگیری از بهروزترین روشها و دستگاههای روز دنیا، درمانی دقیق، ایمن و همراه با مراقبت کامل از بیمار ارائه میدهد. اگر به دنبال یک متخصص رادیوتراپی مطمئن در مشهد هستید، برای دریافت مشاوره و تعیین برنامهٔ درمان میتوانید بهسادگی از طریق صفحهٔ رزرو نوبت آنلاین دکتر همایی در آوانوبت نوبت بگیرید و بدون اتلاف وقت، زمان مراجعهٔ خود را آنلاین رزرو کنید.